Dar³owo

Dar³owo - (pom. Dirlowo, niem. Rügenwalde) – nadmorskie miasto w pó³nocnej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, najwiêksze miasto powiatu s³awieñskiego. Po³o¿one nad Morzem Ba³tyckim, w dolinie rzek Wieprzy i Grabowej, na Pobrze¿u Koszaliñskim, na Pomorzu Zachodnim. Wed³ug danych z 31 grudnia 2007 roku Dar³owo liczy³o 14 154 mieszkañców. Miasto jest po³o¿one na Pobrze¿u Koszaliñskim, na obszarze dwóch mezoregionów: Wybrze¿a S³owiñskiego oraz Równiny S³upskiej, w dolinie rzek Wieprzy i Grabowej.Dar³owo posiada dzielnice: Dar³ówko i Racis³aw.


                    

                    Widok z latarni                                   Latarnia morska                                Wakacyjna pla¿a                         Wschodni falochron portu

Historia
Ju¿ w XI w. istnia³ gród lub warownia o nazwie Dirlov lub Dirlovo, którego mieszkañcy zajmowali siê ¿eglarstwem, po³owami i konserwowaniem ryb, tkactwem itp. Prawa miejskie nadane w roku 1312 (prawo lubeckie). Potem, po krótkim panowaniu Brandenburczyków, w 1347 miasto przesz³o w rêce ksiêcia wo³ogoskiego Bogus³awa V z dynastii Gryfitów, ziêcia Kazimierza Wielkiego. W 1352 roku rozpoczêto budowê zamku, na ten okres datuje siê te¿ pocz¹tek wspó³pracy z Hanz¹ (pe³noprawnym cz³onkiem Hanzy Dar³owo zosta³o w roku 1412). W 1382 w Dar³owie urodzi³ siê Eryk Pomorski, znany potem jako król Norwegii Eryk III i król Danii Eryk VII oraz król Szwecji. Po detronizacji, kolejno ze wszystkich tronów, wróci³ do Dar³owa i zacz¹³ rozbudowywaæ miasto; tu zosta³ pochowany. Kolejnym w³adc¹ zas³u¿onym dla Dar³owa i ca³ego Pomorza Zachodniego by³ Bogus³aw X.W latach 1497 i 1558 Dar³ówko i czêœæ Dar³owa zalewa³y ogromne sztormy, które wyrzuci³y statki w okolice centrum miasta.W dniu 27 sierpnia 1568 roku eskadra polskiej floty wojennej króla Zygmunta Augusta, sk³adaj¹ca siê z 10 statków, napotka³a przypadkowo w porcie w Dar³owie trzy szwedzkie i dwa szkockie statki, w zwi¹zku z czym nast¹pi³o ostrzelanie polskich okrêtów, po którym z polskich okrêtów wysadzono desant, który uderzy³ na Szwedów od strony l¹du. W wyniku walki zdobyto wszystkie szwedzkie statki, natomiast statkom szkockim uda³o siê odp³yn¹æ z portu. W latach 1589, 1624, 1648, 1679 i 1722 miasto by³o z kolei niszczone przez po¿ary. Pierwsz¹ latarniê morsk¹ wybudowano oko³o roku 1715.Po przejêciu miasta przez Hohenzollernów prze¿ywa³o ono a¿ do po³owy XVIII w. zastój gospodarczy; podczas blokady kontynentalnej Anglii w okresie wojen napoleoñskich na pocz¹tku XIX w. mieszkañcy Dar³owa i okolic trudnili siê przemytem brytyjskich towarów na kontynent.Przed I wojn¹ œwiatow¹ miasto liczy³o 6 tys. mieszkañców, tu¿ przed II wojn¹ œwiatow¹ – ok. 8 tys.; w czasach niemieckich nosi³o nazwê (niem.) Rügenwalde. Tak¹ nazwê nosi kie³basa Rügenwalder Teewurst, przed wojn¹ produkowana w Dar³owie, a po wojnie w Zachodnich Niemczech, wy³¹cznie przez firmy pochodz¹ce z Dar³owa.W czasie II wojny œwiatowej w Dar³owie zmontowano i testowano dwa najwiêksze dzia³a w historii œwiata, nosz¹ce nazwy Dora (od: Dorota) i Gustav. Kilkakrotnie na wizytacjê ich budowy przyje¿d¿a³ Adolf Hitler. W 1945 miasto zosta³o w³¹czone do Polski, zaœ jego niemiecka ludnoœæ wysiedlona. Pierwsz¹ powojenn¹ nazw¹ Dar³owa by³ Dyr³ów, nastêpnie Dar³ów.

                    

              Zamek Ksi¹¿¹t Pomorskich                             Koœció³ Mariacki                     Dar³ówko noc¹ - ujœcie Wieprzy                      Most rozsuwany

Zabytki
Ca³y obszar Starego Miasta zosta³ wpisany do rejestru zabytków. Dar³owo zachowa³o unikatowy œredniowieczny uk³ad urbanistyczny z rynkiem po œrodku, jako g³ównym placem w mieœcie. Gród by³ otoczony murami z basztami i bramami. Do dziœ zachowa³a siê tylko jedna brama. Zabytki chronione prawem w Dar³owie:

  • Zamek Ksi¹¿¹t Pomorskich – jedyny w Polsce nadmorski gotycki zamek wybudowany na planie zbli¿onym do kwadratu z wie¿¹ wysokoœci 24 metrów. Budowê zamku rozpoczêto w 1352 roku za panowania Bogus³awa V, na ten okres datuje siê te¿ pocz¹tek wspó³pracy miasta z Hanz¹. W XVIII i XIX wieku w zamku znajdowa³y siê magazyny i wiêzienie, od 1930 roku muzeum.
  • Koœció³ Mariacki – rozpoczêcie budowy koœcio³a datuje siê na 1321 r. W roku 1394 z funduszy ksiêcia Bogus³awa VIII wzniesiono wie¿ê koœcieln¹, a nastêpnie dobudowano zakrystiê i kaplice boczne. W koœciele znajduj¹ siê sarkofagi ksi¹¿¹t pomorskich: Eryka I (króla Danii, Norwegii i Szwecji), El¿biety (ksiê¿niczki duñskiej, ¿ony ostatniego pomorskiego ksiêcia Bogus³awa XIV, zmar³ej w 1653 roku), ksiê¿nej Jadwigi (córki ksiêcia Henryka Brunszwickiego i El¿biety Duñskiej, ¿ony Ulryka, brata Bogus³awa XIV). Od 1992 roku w koœciele dar³owskim rozwija siê kult Matki Bo¿ej Fatimskiej, Królowej Pokoju i Jednoœci, której figura zosta³a ukoronowana przez Ojca Œwiêtego Jana Paw³a II podczas audiencji w Rzymie. By³o to 2 czerwca 1993 roku.
  • Ratusz – barokowy, przebudowany w 1725 roku, obecnie siedziba w³adz miasta. Przed ratuszem stoi fontanna z 1919 roku z pos¹giem rybaka.
  • Brama Wysoka z obwarowaniami miejskimi – jedyna brama miejska zachowana z pierwotnego za³o¿enia murów obronnych.
  • Kaplica œw. Jerzego – piêtnastowieczna gotycka jednonawowa budowla, wchodz¹ca w sk³ad dawnego szpitala œw. Ducha dla trêdowatych.
  • Kaplica œw. Gertrudy – oryginalne (XV wiek) za³o¿enie gotyckiej architektury cmentarnej na planie szeœcioboku z dwunastobocznym obejœciem; ca³oœæ nakryta dachem namiotowym z iglic¹. Wnêtrze z gwieŸdzistym sklepieniem zdobi fresk patronki ¿eglarzy œw. Gertrudy oraz god³a cechów szewskiego i piwowarskiego. Przyk³ad skandynawskiego gotyku, jedyny w Polsce. Okna koœcio³a s¹ podobne do bulajów dawnych statków. Gotycka kaplica œw, Gertrudy to jedyna w swoim rodzaju budowla w Polsce, nawi¹zuj¹ca do angielskich wzorców budownictwa.
  • Zabytkowy dom (pl. Koœciuszki 17).
  • Zabytkowy dom (ul. Marii Curie-Sk³odowskiej 23).
  • Zabytkowe kamienice (na ul. Powstañców Warszawskich 7, 15, 49, 51, 56).
  • M³yn wodny, nieopodal znajduje siê tak¿e spichlerz


  • Obiekty turystyczne
  • Pomnik Rybaka - Fontanna - zaprojektowany zosta³ w roku 1919 przez znanego niemieckiego artystê Wilhelma Grossa, fundatorami figury rybaka, zdobi¹cej do dziœ dar³owski rynek byli Heptenmacherowie.
  • Latarnia Morska - pochodzi z XIX w., wielokrotnie przebudowywana, obecnie wie¿a ma 22 m wysokoœci (w Dar³ówku) i jest to najni¿sza latarnia morska na polskim wybrze¿u.
  • Port - oryginalna zabudowa portu rybackiego z XIX i XX wieku. Awanport w Dar³ówku Zachodnim – miejsce, w którym podczas II wojny œwiatowej istnia³a stocznia statków ¿elbetonowych.



  • Ÿród³a: Wikipedia www.wikipedia.pl (pl.wikipedia.org)